Tüp Bebek Nedir?
İn vitro fertilizasyon (IVF), kadının yumurtalarının (oositler) sperm tarafından bir petri kabında döllenmesidir. Tüp bebek tedavisinde daha sonra, bir veya birden fazla döllenmiş yumurta (embriyo), kadının uterusuna transfer edilmektedir. Ayrıca tüp bebek (IVF), doğal yollarla gebelik elde edemeyen çiftler için uygulanan bir yardımcı üreme yöntemidir. Bu yöntemde kadından alınan yumurtalar laboratuvar ortamında sperm ile döllenir ve oluşan embriyolar rahim içine transfer edilir. Amaç, sağlıklı bir embriyonun rahme yerleşmesini sağlayarak gebelik elde etmektir. Günümüzde tüp bebek tedavisi, birçok infertilite nedeninde etkili ve yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir.
TÜP BEBEK TEDAVİSİ KİMLERE TAVSİYE EDİLMELİDİR?
- Fallop tüplerinin yokluğu veya tıkanıklığı
- Şiddetli erkek faktörü ( sperm miktarı veya sperm hareketinin düşüklüğü, veya spermlerin testislerden cerrahi olarak alınmasının gerekmesi)
- İlerlemiş üreme yaşı, hamile kalma zamanın kritikleştiği ve diğer tedavilerden hamile kalma olasılığının düşük olması
- İnfertilitenin diğer tüm sebepleri, ( ör: endometriyozis, ovulasyon hastalıkları, açıklanamayan infertilite)
- Genetik olarak aktarılmış bir hastalığın çocuğa geçmesini istememek – Bu durumda IVF, genetik preimplantasyon tanısıyla birleştirilir ve hastalığı taşımayan embryo uterusa transfer edilir.
- Azalmış over yanıtı
IVF, çiftlerin hamile kalmasına yüksek oranda yardım etmektedir, fakat fertilizasyon ilaçları, invaziv prosedürler potensiyel bazı riskler taşımaktadır, bunların yanı sıra çoğul gebelik (ikiz veya üçüz) ortaya çıkabilir. Erken doğum gibi gebelik komplikasyonları artmıştır. IVF’den sonra ektopik gebelikler ortaya çıkabilir, bunlara rağmen risk diğer fertilite tedavilerinden daha düşüktür.
IN VITRO FERTİLİZASYON PROSEDÜRÜ
IVF prosedürü yaklaşık iki haftada sonuçlanmakta ve birkaç basamaktan oluşmaktadır:
- Çiftler IVF’nin basamakları hakkında bilgilendirilir, yararları ve riskleri, evde enjeksiyon yapmaları için teknikler anlatılır
- Yumurtalıkların yumurta üretmek için uyarılır
- Yumurtalıklardan yumurtaların toplanır ve semen örneği elde edilir
- Yumurtanın spermle döllenir ve embriyolar laboratuvar ortamında büyütülür
- Embriyo uterusa transfer edilir
Tüp Bebek Tedavisi Yaptırırken;
Hamileliğin ortaya çıkması için birden fazla IVF yapılması sıklıkla gerekmektedir. Ne yazık ki, bazı kadınlar birden fazla IVF girişimine rağmen hamile kalamamaktadır.
Yumurtalıların uyarılması (stimulasyon) – Ankara tüp bebek tedavisi daha sonra IVF işleminin ilk basamağı olan, yumurtalıklardaki yumurta (folikül) sayısının arttırılması ve ovulasyon zamanının kontrol edilmesi için fertilite ilaçlarının kullanılmasını kapsamaktadır. Stimülasyon, kadının tanısı ve hekimin tercihine bağlıdır. IVF’i yumurtalık stimülasyonu yapmadan da gerçekleştirmek mümkündür.
- Kadın kendisine, ovulasyonu stimüle edecek ve erken ovulasyona neden olabilecek hormonların salınmasından koruyacak ilaçlar enjekte etmeye başlar. Bu enjeksiyon birçok vakada derinin altına yapılır ve acısızdır.
- Menstural kanamanın ilk günü, siklusun da ilk günüdür. Tedavi siklusun 2. veya 3. günü ultrason yapılarak başlamaktadır.
- Gonadotrobinler (yumurtalığı uyaran ilaçlar) günde bir kere genellikle akşamları veya bölünmüş dozlarda enjekte edilir. Deri altı enjeksiyonu, kas içine enjeksiyondan daha çok kullanılmaktadır.
- Enjeksiyondan 6 gün sonra, follikül gelişimini ölçmek için ultrason yapılmaktadır. Bu testlerin sonuçlarına bağlı olarak, yapılan gonadotropin düzeyi arttırılabilir veya azaltılabilir. Gerekli görüldüğü taktirde kan testi ve ultrason, bir siklus içinde birkaç kez tekrarlanabilir.
- Gonadotropinlere ilave olarak erken yumurtlamayı önlemek için, GnRH agonisti (ticari ismi:Lucrin günlük enjeksiyon, gonapeptyl) veya GnRH antagonisti (ticari ismi: Orgalutran, Cetrotide kullanılır.
- Bu stimülasyonun amacı, yaklaşık boyutu 17 mm olan en az 3 folikül elde etmektir. Gelişen folikül sayısı ovaryuma bağlıdır; bazı vakalarda, 20’den fazla gelişebilir. Kan testi ve ultrason sonucu foliküllerin hazır olduğunu gösterdiğinde, ovulasyonu başlatmak için hCG enjeksiyonu vey GnRH agonisti yapılmaktadır. hCG genellikle deri altına, akşam vakti özel bir zamanda enjekte edilmelidir. Bu foliküle, yumurta alımı için yaklaşık olarak 36 saatlik bir zaman hazırlamaktadır.
TÜP BEBEK TEDAVİSİNİN YAN ETKİLERİ
Tüp bebek tedavisinde, gonadotropin enjeksiyonu, doğrudan yan etkiler oluşturmaz. Ancak, yumurtalıklar tedavi sırasında büyümesi; karın şişmesi ve rahatsızlığa hatta şiddetli durumlarda mide bulantısı ve kusmaya neden olabilir.
Ovaryan hiperstimülasyon sendromu (OHSS), ovarin büyümesi ve karın şişmesi ile ortaya çıkan durumdur. Kadında şiddetli karın ağrısı, eğer tedavi edilmezse; bacaklarda, akciğerlerde kan pıhtısı ve kanda sıvı düzensizliğiyle ortaya çıkabilir. OHSS’nin hafif formları, IVF uygulamasında overi uyarılmış kadınların %2-6’sında görülür. OHSS’nin şiddetli vakalarıysa, 20 yumurtadan fazla alımıyla ilişkili olarak vakaların yaklaşık olarak %1’inde ortaya çıkar.
OHSS riski; kan östrojen seviyesi çok yüksek olduğunda veya ultrasonda çok fazla folikül görüldüğünde, IVF siklusu iptal edilerek azaltılabilir. IVF siklusu, hCG verilmeden önce veya oosit alınmadan önce de iptal edilebilir. Ovulasyonu başlatmak için hCG yerine bir GnRH agonisti verilmesi, OHSS riskini düşürebilir ve bu da bazı kadınlara önerilebilir. Eğer siklus, oositler alındıktan sonra iptal edilirse, oosit döllenir ve sonraki siklusta kullanılmak üzere dondurulur.
TÜP BEBEK TEDAVİSİNDE YUMURTA ALIMI
Ankara tüp bebek tedavisinde, hCG enjekte ettikten yaklaşık olarak 32-36 saat sonra, yumurtaları almak için bir prosedür uygulanır. Vajinal yoldan uygulanan ultrason probu ve eşlik eden bir iğneyle her folikül aspire edilerek yumurtalar toplanır.
Prosedür, gelişen folikül sayısına bağlı olarak yaklaşık olarak 15-30 dakika kadar sürer. Bu işlem genellikle kadında sedasyon sağlandıktan sonra gerçekleştirilir.
Oosit alımının, ciddi komplikasyonları sık değildir; fakat pelvik kramp, hafif kanama ve vajinal enfeksiyon gibi yan etkiler sıklıkla ortaya çıkabilir. Eğer bu problemler devamlı veya şiddetli olursa, olabildiğince kısa sürede hekime başvurulmalıdır. Karın şişmesi ve rahatsızlık, ovaryan hiperstimülasyon sendromunun (OHSS) erken belirtileri olabilir.
Yumurtanın alımından sonra, hasta birkaç saat monitörize edilmeli ve ardından evine gönderilmelidir. Aneztezinin etkilerine bağlı olarak, hasta yaklaşık 24 saat boyunca araç kullanmamalı ve çalışmamalıdır.
